حضانت چیست؟

حضانت حق و در عین حال تکلیفی است که قانون برای حفظ و نگهداری کودک به والدین سپرده است.

حضانت فرزند


وظیفه حفظ و نگهداری فرزندان زندگی مشترک بر عهده والدین است، اما این امکان وجود دارد که ایشان با توافق یکدیگر این وظیفه را به صورت فردی به عهده گرفته و انجام دهند، حال اگر توافق وجود نداشت قانون حضانت فرزندان تا سن هفت سالگی را وظیفه مادر و بعد از آن را به عهده پدر گذاشته است، البته در این میان تفاوتی بین دختر و پسر وجود دارد. به این وصف که دختر بعد از هفت سالگی تا 9 سالگی که سن بلوغ است. به مدت 2 سال نزد پدر می ماند و پس از آن به تشخیص خود پدر و یا مادر را جهت ادامه زندگی انتخاب می کند، درخصوص پسر پس از سن هفت سالگی تا سن 15 سالگی با پدر زندگی کرده و پس از آن به انتخاب خود ادامه زندگی با پدر و یا مادر را انتخاب می کند.

موارد سلب حضانت


حق حضانتی که به عهده والدین است ممکن است در شرایط خاصی به تقاضای نزدیکان و خویشاوندان طفل یا قیم او، از والدین سلب شود. در این زمینه قانون مقرر داشته است: هرگاه در اثر عدم مواظبت و یا انحطاط اخلاقی پدر و مادری که طفل تحت حضانت او است، صحت جسمی یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، دادگاه می‌تواند با تقاضای بستگان، قیم و یا رئیس حوزه قضائی، ترتیب مقتضی دیگری را برای حضانت کودک اتخاذ نماید. مواردی که می‌تواند از مصادیق تغییر حضانت باشد عبارتند از:
• اعتیاد زیان‌آور به الکل، مواد مخدر، قمار؛
• اشتهار به فساد اخلاقی و فحشا؛
• ابتلا به بیماری روانی به تشخیص پزشکی قانونی؛
• سوءاستفاده از طفل یا اجبار او به ورود به مشاغل ضداخلاقی مانند فساد، فحشا، تکدی‌گری، قاچاق؛
• تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف
هر یک از پدر یا مادر که مدعی عدم صلاحیت طرف مقابل است، می‌تواند دادخواست سلب حضانت را به استناد یک یا چند مورد از موارد بالا به دادگاه ارائه کند. البته صرف ادعا کافی نیست و باید دلایل قابل قبولی به دادگاه ارائه دهد. ممکن است دادگاه موارد دیگری را نیز مشمول عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی دارنده حضانت بداند؛ مانند کار وقت‌گیری که مانع نگه‌داری شایسته طفل باشد، یا سهل‌انگاری و بی‌توجهی مداوم به سلامت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل که تشخیص آن با دادگاه است.

حضانت فرزند در طلاق توافقی


همان طور که از نام این نوع طلاق معلوم است تمامی مسائل فی مابین زوجین در این نوع طلاق قابل مذاکره است، حضانت فرزند پسر یا دختر تا سن هفت سالگی با مادر و بعد از آن طبق قانون با پدر است اما این مانع از این نیست که زوجین خلاف این را توافق کنند و بطور مثال حضانت فرزندان کلاً به پدر و یا مادر داده شود.

حضانت فرزند قبل از طلاق


قبل از طلاق حضانت فرزند به عهده ی هر دوی والدین است، اما همانطور که قبلاً گفته شد، حضانت فرزندان چه دختر و چه پسر تا سن هفت سالگی با مادر و سپس با پدر است

تفاوت حضانت دختر و پسر


حضانت دختر و پسر هر دو تا سن هفت سالگی با مادر و بعد از آن با پدر است. با این تفاوت که دختر بعد از سن 9 سالگی خود انتخاب می کند که با چه کسی زندگی کند و در مورد پسر بعد از سن 15 سالگی حق انتخاب پدر و یا مادر را دارد.

مدارک لازم برای دریافت حضانت توسط وکیل


1) سند طلاق
2) اصل شناسنامه
3) کپی کارت ملی
4) در صورتیکه طلاق از نوع طلاق توافقی باشد، ارائه نسخه ای از توافقات زوجین الزامی می باشد.

سوالات متداول حضانـت فرزند

تا چه زمانی حضانت اطفال با مادر است؟
حضانت پسر و دختر تا 7 سال با مادر و سپس با پدر است.
در صورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با چه کسی است؟
با آنکه زنده است، خواهد بود.
در صورت فوت پدر، حضانت طفل با چه کسی است؟
در هر حال با مادر است.
در صورت فوت پدر و امتناع مادر از حضانت طفل، حضانت و هزینه آن بر عهده چه کسی است؟
حضانت با کسی است که دادستان معین می کند و هزینه با مادر است.
پس از وقوع طلاق میان زوجین، حضانت طفل پنج ساله به مادر واگذار شده است و زن مانع ملاقات طفل با پدر است، تکلیف چیست؟
زن به ازای هر بار امتناع، به پرداخت مبلغی محکوم شده و ممکن است حضانت به شخص دیگری واگذار شود.
حضانت فرزند دختر بالای 9 سال با چه کسی است؟
بعد از سن 9 سال دختر از حضانت خارج است و اختیار تصمیم گیری که با چه کسی زندگی کند (پدر یا مادر) با خودش می باشد.
اگر حضانت دختر 5 ساله با مادر باشد نفقه او را چه کسی پرداخت می کند؟
پرداخت نفقه در هر حال با پدر است حتی اگر حضانت بر عهده مادر باشد.
بعد از طلاق توافقی حضانت فرزندان مشترک با چه کسی است؟
در طلاق توافقی حضانت فرزندان مشترک پیرو توافقات فی مابین آنها می باشد و هر توافقی که زن و مرد انجام بدهند همان است.
در صورت فوت پدر حضانت با چه کسی است؟
بعد از فوت پدر در هر حال حضانت با مادر است.
تفاوت بلوغ و رشد در قانون چیست؟
تفاوت بلوغ و رشد در قانون مدنی در تبصره 2 ماده 1210 نمایان می شود. زیرا طبق این تبصره «اموال صغیری را که بالغ شده است در صورتی میتوان به او داد که رشد او ثابت شده باشد.» بنابراین پس از رسیدن به سن بلوغ (دختر 9 سال و پسر 15 سال) برای تصرف در امور مالی باید رشد نیز اثبات گردد. بنابراین قانون مدنی بلوغ را برای تصرف در امور مالی کافی نمی داند و رشد را نیز لازم می داند.
آیا دادگاه می تواند حضانت را از والدین سلب کند و به ثالث بسپارد؟
بله. به استناد ماده 1175 قانون مدنی که مقرر می دارد: «طفل را نمیتوان از ابوین و یا از پدر و یا از مادری که حضانت با اوست گرفت مگر در صورت وجود علت قانونی» دادگاه می تواند در صورت وجود علت قانونی مانند موارد ماده 1173 طفل را از آنها بگیرد و به ثالثی بسپارد .
سلام همسرم دخترانم را بدون اطلاع به شهردیگری منزل پدرش برده است و اجازه هیچگونه تماسی را نمیدهد تلفن هایش را خاموش کرده .است .دادگاه چگونه به دختری که کودک است و تحت کنترل همه جانبه همسرم و خانواده اش میباشد حق انتخابی میدهد که دختر 9 ساله فقط بچه است ؟مگر میشود به همین راحتی تمام زندگی و آینده خانواده را خراب کرد ؟تکلیف بنده بعنوان پدر چیست؟
با سلام و احترام خدمت شما حضانت بدین صورت تعریف شده است . 1- فرزندان ذکور و اثاث تا سن 7 سالگی حضانت آنان به عهده مادر محول شده است مگر توافق دیگری بین زوجین حاصل شده باشد. 2- دختر که به سن 9 سال قمری رسید حق انتخاب خواهد داشت که نزد پدر بماند یا مادر. 3- تغییر مکان زوجه و بردن اطفالی به محلی که غیر دسترسی یا با بعد مسافت مواجهه شود و پدر را محروم از دیدار کند طبق ماده 5 قانون حمایت خانواده خلاف قانون است. 4- میتوانید به دادگاه مربوطه مراجعه کنید و با صدور دستور موقت ملاقات فرزند و ساعت و تاریخ و محل دیدار را دادگاه تعیین نماید. باتشکر ره جویان عدالت
حضانت پسر شش ساله در صورتی که پدر و مادرش از هم جدا شده باشند با چه کسی است؟
طبق ماده 1169 قانون مدنی «مادر تا سن 7 سالگی کودک، برای حضانت او اولویت دارد و پس از آن حضانت فرزند با پدر است» بنابراین حضانت پسر 6 ساله با مادر است.
حق حضانت طفل وظیفه و تکلیف چه اشخاصی است؟
بر طبق ماده 1168 قانون مدنی « نگاهداری اطفال هم حق و هم تکلیف ابوین است»
اگر ابوین در ایام حضانت به وظیفه خود عمل نکنند چه آثاری بر حضانت مترتب است و تکلیف دیگری چیست؟
ماده 1173 قانون مدنی مقرر داشته که «هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا مدعی العموم (دادستان) هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند». در صورتی که ابوین طفل در یک منزل زندگی نکنند دادگاه طفل را از او گرفته و به دیگری (پدر و یا مادر حسب مورد) می سپارد؛ زیرا به دستور ماده 1168 حضانت طفل، هم حق و هم تکلیف ابوین است. در صورتی که ابوین طفل با هم زندگی می کنند و در اثر انحطاط اخلاقی آنان صحت جسمانی و تربیت طفل در معرض خطر باشد، دادگاه آنچه را که به مصلحت طفل باشد، انجام می دهد مانند سپردن طفل به دیگری، تعیین سرپرست برای او یا نظارت کسی بر نگهداری او و غیره .
با سلام. با خانمي ازدواج كردم كه يك پسر 12 ساله دارد و شوهر سابق و پدرشوهر فوت كرده‌اند و حضانت و قيموميت طبق حكم دادگاه با مادر است. پسر اصرار دارد كه نام خانوادگي من در شناسنامه اش باشد ولي به دليل اينكه او صادره از تهران است و من صادره از شهرري، ثبت احوال ميگويد بايد از صاحب اين نام در تهران اجازه بگيريد در صورتي كه صاحب نام وجود ندارد (زني بوده كه سالها قبل فوت كرده و طبيعتا نامش روي فرزندانش نيست). آيا راهي براي تغيير نام خانوادگي اين فرزند وجود دارد؟ در مدرسه و اجتماع كمتر از نام خانوادگي خود استفاده ميكند. (ضمنا اگر تاثيري دارد، اكنون يك دختر هم داريم)
باسلام خدمت شما درخصوص پاسخ پرسش شما، اداره ثبت احوال کمیسیونی دارد که اینگونه موارد را برای راه حل میتواند مورد توجه قرار دهد اگر انجام این خواسته میسر نشد میتوانید از طریق دادگاه که مرجع عالی رسیدگی به دعاوی است جریان را پیگیری کنید. با تشکر ، ره جویان عدالت
با تشکر از پاسخ به سوال قبلیم لطفا راهنمایی فرمایید چکونه 2 دخترم را که 9 سال در تهران زندگی مرده و مدرسه رفته اند را زوجه بدون اجازه به شهرستان برده و 4 ماه است اجازه هیچکونه تلفنی را هم به من و دخترانم نداده است فقط میخواهم دخترانم را برگردانم لطفا یک راه اساسی بفرمایید ضمنا وکیل گرفته ام ولی اصلا به او اعتماد ندارم چون رفتارش نشان از خینت میدهد.
با سلام خدمت شما در خصوص پاسخ پرسش شما ، 1- دختر به محض اینکه به سن 9 سال قمری رسید حق انتخاب را دارد که با چه کسی زندگی کند. (البته ابوین) زیرا به استقلال شرعی میرسد. اما اگر همسرتان بعد از طلاق شوهر جدیدی اختیار کند شرعاً وجود دختران بالغ در منزل شوهر جدید همسرتان حرام و شما میتوانید با استفاده از فتاوی شارع مقدس که در قانون نیز بصورت نسبی بدان توجه شده است نسبت به اعاده آنان یا تأمین لازم از طریق دادگاه اقدام نمایند. 2- ملاقات حق ابوین است در صورتیکه تمایل فرزندان 9 ساله به دیدار باشند و مادر امتناع نماید قانون بدواً الزام و سپس تا مدت 6 ماه حبس برای ممتنع تعیین نموده است. با تشکر ، ره جویان عدالت
پسرم 3سال سن داره .از تولد این بچه به طور دائم با پدر زندگی می کند .در سن 2سالگی که طلاق گرفتیم ، قاضی حضانت به مادر داد و 36ساعت هم در هفته به پدر ،در صورتی که پسرم به هیچ عنوان مادرش را نمی شناسد و مادر هم تمایل به بردن پسرم به خانه اش ندارد ، می خواستم ببینم با این توصیف می شود حضانت از مادر گرفت ؟ چون هر کاری می خوام بکنم مادرش برای اینکه حضانت دارد مخالفت می کند ،.
باسلام خدمت شما درخصوص پاسخ پرسش شما سوال شما در 5 مورد بشرح ذیل است: در قانون حمایت خانواده و قانون مدنی آمده است که حضانت طفل چه دختر و چه پسر تا 7 سالگی به عهده مادر است و بعد از آن اگر؛ 1- دختر به سن 9 سالگی برسد . بلوغ شرعی است و میتواند حق انتخاب را داشته باشد که با مادر یا پدر زندگی کند . 2- اگر مادر، شوهر دیگری اختیار نماید طبق فتوای شارع مقدس آن دختر به پدر ناتنی (یعنی شوهر مادر) نامحرم میشوند و پدر با وجودیکه حضانت را به مادر داده باشد میتواند تقاضای برگشت او را بدهد. 3- ملاقات حق ابوین است و منع آن خلاف قانون است . 4- اگر پسر به سن 15 سال قمری برسد آن وقت او هم میتواند انتخاب کند که با چه کسی (پدر و مادر) زندگی کند. 5- چنانچه مادر به علت بیماری یا موارد تخلف دیگر صلاحیت نداشته باشد از طریق دادگاه حضانت او سلب میشود. با تشکر از شما ، ره جویان عدالت
ره جویان عدالت

این مجموعه از سال 1370 تحت عنوان گروه وکلای دادگستری ره جویان عدالت فعالیت خود را آغاز نمود. اکنون این گروه از همکاری تعداد زیادی وکلای پایه یک دادگستری با تجربه در زمینه های مختلف بهره مند می باشد. از امتیازات ویژه این گروه تفکیک امور حقوقی در دپارتمانهای مجزا و تکیه بر کار گروهی و تخصصی می باشد.

قرار مشاوره